Çok değerli tarihçimiz Profesör Nejat Göyünç'ün (ki sevgili dedemle aynı soyadı taşır :) yakın bir dostu vardır; Profösör Huttheroth. "The invisible Ottomans" adlı bir çalışması, belki de hiç bir Türk tarihçinin detayına inip araştırmadığı Osmanlı yönetim niche'lerini içerir.

16. asır Filistin eyaleti kayıtlarından birini paylaşmama izin verin : Merkezi Topkapı sarayında bulunan ordu seyehat planlama ekibi, kayıt tarihinden tam 3 yıl sonra bir Filistin köyünden geçmesi düşünülen bir birliğin öğle yemeğinden sonra yiyeceği üzümün nereden ve nasıl gelmesi gerektiğini öneriyor. Profesör'ün kayıtlar dışında eklediği tek not : Amazing !

Bugünün algısıyla inanmakta güçlük çekebileceğiniz bu forward planning titizliği, olağanüstü bir coğrafyanın neredeyse her köyü için aynı titizlikte yürütülen rutin bir çalışma tekniği.

700 yıllık iş modelini daha iyi anlayabilmek için bir başka kayıta daha bakmak lazım. Fitre olarak belirlediği bir kese altını verecek yeteri kadar fakir bir aile bulamayan zengin bir yeni Istanbul'lu, Fatih'in ilk yıllarında sosyal yükümlülüğünü yerine getirebilmek için bu bir kese altını bir ağaca bağlıyor ve üzerine "sadece ihtiyacın varsa alabilirsin" notunu bırakıyor. Bu kese tam 3 ay herkesin gözü önündeki ağacın üzerinde duruyor. 3 ay sonra sahibini buluyor.

Masal gibi geliyorsa, inanmak içinizden gelmiyorsa, profesör'ün notlarına siz de dalın :)

Bunları okuduğumda yazmak istedim. Zaman ilerledikçe gerçekten ileri mi gidiyoruz yoksa geçim derdinde kaybolup, iş disiplininden uzaklaşıp, herşeyin kolayına mı kaçıyoruz ? Teknolojinin bunca imkanı elimizin altındayken 16. yüzyıl planlama tekniklerinden çok daha iyi yollar mı keşfettik yoksa hala tahminlerle, kestirme yollarla, bir an evvel sonuca mı gitmek istiyoruz ? Yakın geçmişte yaşadıklarımıza bakıp daha erdemli, dürüst ve hukuğa saygılı mıyız ? Yoksa para kazanmak herşeyden önemli mi ? Paylaşmak zor ve meşakkatli mi?

Belki de yıllar geçtikçe ileri değil, hızla geri gidiyoruz.